Körlük / José Saramago

Bir sürü bilinçdışı öğenin saldırısına uğrayan , bir o kadar başka öğenin yok saydığı ahlak bilinci , varolan bir niteliktir , her zaman varolagelmiştir. Dördüncü zaman filozoflarının , ruh denen şey henüz basit , belirsiz bir taslak olduğu sıralarda icat ettiği şey değildir. Birlikte yaşamanın getirdiği etkinlikleri ve genetik değişmeleri bir yana bırakacak olursak , bilincimizi giderek damarlarımızda dolaşan kanın rengine ve gözyaşlarımızın tuzuna bulaştırdık , bu da yetmiyormuş gibi , gözlerimizi içimize dönük birer aynaya dönüştürdük , sonuçta gözlerimiz , ağzımızla yadsımaya çalıştığımız şeyleri çoğu zaman hiç sakınmadan gözler önüne serer hale geldi. Bu genel olguya bir de işlenen suçun basit zihinlerde yol açtığı pişmanlığa çoğu zaman en eski atalarımızdan miras kalan her türlü korkunun da karışmasının getirdiği özel durum eklendi , bunun sonucu olarak da , suçlunun işlediği suç , henüz sopayı yemeden ya da taşa tutulmadan önce , cezası iki kez hakedilmiş bir suç haline geldi.